Ný lög um tímabundnar heimildir til fjárhagslegrar endurskipulagningar

Þann 16. júní s.l. tóku gildi lög um tímabundnar heimildir til fjárhagslegrar endurskipulagningar fyrirtækja, sem lent hafa í alvarlegum rekstrarerfiðleikum í kjölfar heimsfaraldurs kórónuveirunnar. Með lögunum er fyrirtækjum gert kleift að komast í tímabundið skjól frá innheimtu- og fullnustuaðgerðum og er þeim einnig veitt undanþága frá því að vera tekin til gjaldþrotaskipta á sama tímabili, enda þótt skilyrði gjaldþrots hafi skapast.

Á sama tímabili gefst tækifæri til að vinna að fjárhagslegri endurskipulagningu slíkra fyrirtækja með margvíslegum hætti, enda þótt það sé í raun ekki skilyrði, ef tímabundna greiðsluskjólið eitt og sér kann að leyfa fyrirtækjum að komast á réttan kjöl að því loknu.

Skilyrði þess að geta nýtt úrræðið

Skilyrði fyrir því, að fyrirtæki falli undir gildissvið laganna, eru eftirfarandi:

1.   Atvinnustarfsemi fyrirtækisins hafi byrjað ekki síðar en 1. desember 2019 og að starfsmenn          þess(einn eða fleiri) hafi verið í fullu starfi og a.m.k. á lágmarkslaunum alla þrjámánuðina desember          2019 - febrúar 2020.

 

2.   Starfsemi fyrirtækisins hafi raskast verulega og að orsakir þess verði raktar beint eðaóbeint til         opinberra ráðstafana sem gripið hefur verið til, eða aðstæðna sem að öðru leyti hafa skapast vegna          faraldursins.

3.      Heildartekjur af starfseminni hafi dregist saman með einum af eftirfarandi háttum:

 

  a)      Mánaðarlegar heildartekjur frá 1. apríl 2020 og þar til sótt er um úrræðið hafi lækkað um 75% eða          meira í samanburði við meðaltal mánaðartekna á tímabilinu frá 1. desember2019 til 29. febrúar             2020.

 

   b)     Mánaðarlegar heildartekjur síðustu þriggja mánaða áður en sótt er um úrræðið hafi lækkað um              a.m.k.75% í samanburði við sömu mánuði árið áður.

 

   c)      Fyrirsjáanlegt er að heildartekjur af starfseminni á næstu þremur mánuðum frá því sótt er um               úrræðið lækki um a.m.k. 75% í samanburði við sama tíma á árinu 2019.

 

4.    Samanlagður áætlaður rekstrarkostnaður og skuldir fyrirtækisins, sem falla í gjalddaga á næstu         tveimur árum, séu meiri en heildarfjárhæð andvirðis peningaeignar þess, innstæðna, verðbréfa og           krafna á hendur öðrum.

 

Beiðni um fjárhagslega endurskipulagningu

 

Með beiðni um endurskipulagningu þurfa m.a. að koma fram:

 

1.     Upplýsingar um eignir og skuldir, ásamt því hvort veðbönd eða önnur tryggingarréttindi hvíli á            einstökum eignum og þá fyrir hvaða skuldum.

 

2.       Greinargerð um það hvernig skilyrði fyrir endurskipulagningu eru uppfyllt.

 

3.      Upplýsingar um aðstoðarmann við fjárhagslega endurskipulagningu, sem skylt er að ráða í öllum       tilvikum (lögmaður eða löggiltur endurskoðandi), ásamt staðfestingu hans á því að hann taki           verkefnið að sér og að hann uppfylli þau hæfisskilyrði gjaldþrotalaga, sem gilda um aðstoðarmann            skuldara við greiðslustöðvun.

 

4.        Síðustu tveir ársreikningar, svo og árshlutauppgjör frá sama tímabili, hafi þau verið gerð.

 

5.    Yfirlýsing löggilts endurskoðanda eða viðurkennds bókara um að bókhald fyrirtækisins sé í             lögboðnu horfi.

 

Beiðnin er lögð inn hjá héraðsdómi og hefur héraðsdómur endanlegt úrskurðarvald um það hvort að á beiðnina skuli fallist.

 

Héraðsdómi er skylt að hafna beiðninni ef öll ofangreind skilyrði, upplýsingar og gögn eru ekki fyrir hendi, ef héraðsdómur hefur rökstuddan grun um að upplýsingar séu vísvitandi rangar eða villandi eða ef hann telur tilnefndan aðstoðarmann vanhæfan og fyrirtækið sinnir því ekki að tilnefna annan aðstoðarmann í staðinn.

 

Mikilvægt er að hafa í huga að beiðnin sem slík hefur réttaráhrif frá þeim degi sem hún berst héraðsdómi og meðal annars þau réttaráhrif, sem fjallað er um hér að neðan. Þau réttaráhrif falla niður ef beiðninni er hafnað eða þegar fjárhagslegri endurskipulagningu lýkur eftir að beiðnin hefur verið veitt.

 

Beiðni um heimild til fjárhagslegrar skipulagningar samkvæmt lögunum þarf að berast héraðsdómi fyrir 1. janúar 2021 og er þannig um mjög tímabundna aðgerð að ræða.

 

Heimild til fjárhagslegrar endurskipulagningar og réttaráhrif

 

Ef héraðsdómur fellst á beiðnina, veitir hann heimild til fjárhagslegrar endurskipulagningar til ákveðins dags og stundar innan þriggja mánaða frá dagsetningu úrskurðarins. Á síðari stigum er unnt að óska eftir framlengingu á því tímabili einu sinni eða oftar, ef nauðsynleg skilyrði eru uppfyllt, en almenna reglan er þó sú, að endurskipulagning má ekki standa lengur samanlagt en eitt ár.

 

Innan sex vikna frá dagsetningu heimildarinnar skal aðstoðarmaðurinn halda fund með lánardrottnum fyrirtækisins til að kynna þeim stöðu skuldarans og ráðagerðir um hvað gera megi til að koma endurskipulagningunni fram.

 

Réttaráhrif heimildar til fjárhagslegrar endurskipulagningar eru í megindráttum eftirfarandi:

 

1.     Óheimilt er aðráðstafa eignum eða réttindum nema með samþykki aðstoðarmanns og (i)          ráðstöfunin er nauðsynlegur þáttur í daglegum rekstri fyrirtækisins eða endurskipulagningunni              (og endurgjaldið er eðlilegt),  (ii) verið er að greiða skuld, sem fellur undir skilyrði 2 hér að neðan,            (iii) verið er að greiða þóknun umsjónarmanns og annan kostnað af endurskipulagningunni eða              (iv) um er að ræða aðgerðir til að koma í veg fyrir verulegt tjón.

 

2.       Óheimilt  er  að  greiða  skuldir  eða  efna  aðrar  skuldbindingar,  nema  (i)  að því leyti sem          skuldbindingin yrði efnd eða skuldin greidd eftir stöðu hennar í réttindaröð ef til gjaldþrotaskipta          kæmi í beinu framhaldi af því að heimildin félli niður eða (ii) ef það er nauðsynlegt til að varna             verulegu tjóni.

 

3.       Óheimilt er að stofna til skulda eða annarra skuldbindinga eða leggja höft á eignir eða réttindi              nema það sé nauðsynlegt til að (i) halda áfram atvinnurekstrinum eða (ii) varna verulegu tjóni.

 

4.           Ákvæði   í   samningum   eða   réttarreglum  um  afleiðingar  vanefnda  taka  ekki  gildi  gagnvart
              fyrirtækinu, en þó má krefja fyrirtækið um dráttarvexti, dagsektir eða févíti vegna vanefnda.

 

5.          Ekki má taka bú fyrirtækisins til gjaldþrotaskipta og jafnframt má ekki kyrrsetja eignir þess, gera            fjárnám í þeim eða ráðstafa þeim með nauðungarsölu, auk þess sem stjórnvöld geta ekki beitt               þvingunarúrræðum gegn fyrirtækinu vegna vanefnda við ríkið eða sveitarfélög.

 

6.           Sé krafa tryggð með lögveði þegar beiðni um heimild til fjárhagslegrar endurskipulagningar berst          héraðsdómi, skal sá tími sem heimildin er í gildivera undanskilinn lögbundnum fyrningarfresti               lögveðs.

 

Aðgerðir, sem falla undir fjárhagslega endurskipulagningu

 

Helstu aðgerðir, sem falla undir fjárhagslega endurskipulagningu samkvæmt lögunum, eru eftirfarandi:

 

1.       Engar sérstakar aðgerðir, þ.e. þegar fyrirtæki telur að tímabundna greiðsluskjólið eitt og sér geti             leyft því að komast á réttan kjöl að heimildinni lokinni.

 

2.   Frjálsir samningar við lánardrottna, einkum um nauðsynlega gjaldfresti af skuldum og         hugsanlega aðra eftirgjöf til að tryggja rekstrarhæfi starfsemi fyrirtækisins til frambúðar eftir að             heimildinni lýkur.

 

3.    Einfaldari gerð nauðasamnings, sem getur tekið til  vaxta, innheimtukostnaðar, gjaldfrests           eða  gjalddaga  skulda,  brottfalls  eftirstæðra krafna, sem og breytinga á gjalddögum veðkrafna,           enda  nægi  ein  af  þessum  ráðstöfunum  eða  fleiri  til  samans til að tryggja megi rekstrarhæfi           starfsemi fyrirtækisins til frambúðar. Hér þarf enguað síður að gæta að jafnræði lánardrottna, auk         þess sem fyrirtækið skal leggja fram frumvarp að nauðasamningi ásamt skriflegu og rökstuddu         erindi  fyrir  umsjónarmann   áður  en   einn  mánuður   er  eftir   af  tímabili   heimildarinnar.           Ef umsjónarmaður tekur erindið til greina, er litið svo á að í þeirri afstöðu felist jafngildi þess að á            sama  tíma  hefði  frumvarp  skuldarans  að  nauðasamningi verið samþykkt með atkvæðagreiðslu            eftir  VIII.  kafla  gjaldþrotaskiptalaga  og  þannig  þarf  ekki  atkvæðagreiðslu  lánardrottna í þessu     tilviki. Í kjölfarið verður fyrirtækið að krefjast staðfestingar á slíkum nauðasamningi fyrir            héraðsdómi eftir almennum reglum gjaldþrotaskiptalaga.

 

4.      Nauðasamningur eftir reglum gjaldþrotaskiptalaga, en með eftirfarandi frávikum til einföldunar frá            almennum reglum:

 

   a.   Skriflegri beiðni um slíka heimild er beint til umsjónarmanns, auk skriflegra meðmæla frá a.m.k.            fjórðungi þeirra lánardrottna sem nauðasamningurinn varðar eftir fjárhæðum krafna talið.

 

   b.   Ef umsjónarmaður verður við ósk fyrirtækisins um nauðasamningsumleitanir, tilkynnir hann það         héraðsdómi án tafar sem og þeim lánardrottnum, sem þegar er vitað um. Að því loknu hefjast            nauðasamningsumleitanir og gilda um þær, svo og um staðfestingu nauðasamnings og réttaráhrif             hans, almenn ákvæði 44.-63. gr. gjaldþrotaskiptalaga.

 

5.     Varðandi nauðasamninga eru einnig gerðar tímabundnar breytingar á gjaldþrotaskiptalögum        með þeim hætti að nauðasamningar, sem gerðir eru á grundvelli laganna um fjárhagslega              endurskipulagningu,  geta  tekið  til  samningsveðkrafna. Þannig getur nauðasamningur kveðið á            um breytingu á greiðsluskilmálum veðkröfu, þar á meðal lengt lánstíma eða frestað gjalddaga á             greiðslu  hluta  skuldarinnar  eða  hennar  allrar  í  allt  að 18 mánuði, með nánari skilyrðum. Er           tilgangur þessa tímabundna úrræðis sá að skuldari slíkrar kröfu fái til aukið ráðstöfunarfé til að          efna amningskröfur eftir ákvæðum nauðasamningsins. Þá er þessi breyting tímabundin í þeim            skilningi að hún miðast við gildistíma laganna og á þannig eingöngu við um tilvik þar sem beiðni              um heimild til fjárhagslegrar endurskipulagningar hefur borist héraðsdómi fyrir 1. janúar 2021.

 

Lokaorð

Markmið nýju laganna um fjárhagslega endurskipulagningu er að gera slíkt úrræði eins einfalt og aðgengilegt og unnt er. Um mikla réttarbót er að ræða, sem vonandi verður fyrirmynd að varanlegum reglum um fjárhagslega endurskipulagningu fyrirtækja í framtíðinni.

 

Þjónusta BBA//Fjeldco

 

BBA//Fjeldco veitir víðtæka þjónustu á sviði endurskipulagningar og lögmenn stofunnar taka m.a. að sér að vera aðstoðarmaður samkvæmt lögum um fjárhagslega endurskipulagningu.

 

Ef einhverjar spurningar vakna við lestur þessa minnisblaðs eða ef óskað er eftir nánari upplýsingum, vinsamlega hafið samband við eftirfarandi lögmenn BBA//Fjeldco:

 

-         ÞórirJúlíusson, thorir@bbafjeldco.is, s. 6180100.

-         Halldór Karl Halldórsson, halldor@bbafjeldco.is, s. 7776699.

Prentvæna PDF útgáfu þessa minnisblaðs má nálgast hér.